Duńscy naukowcy przeanalizowali ponad 750 tysięcy ciąż, aby sprawdzić, co oznacza przypadkowe zażycie semaglutydu lub liraglutydu tuż przed ciążą albo na jej początku. Wyższe ryzyko porodu przedwczesnego odnotowano tylko u kobiet leczonych z powodu cukrzycy, a nie u tych, które przyjmowały leki w celu schudnięcia.
Jak przeprowadzono badanie
Zespół z Uniwersyteckiego Szpitala w Hvidovre pod kierunkiem prof. Henriette Svarre Nielsen skorzystał z krajowych duńskich rejestrów zdrowia. Analizą objęto 756 636 ciąż pojedynczych u 480 231 kobiet, zakończonych porodem między październikiem 2009 a końcem 2023 roku.
Za możliwą, niezamierzoną ekspozycję uznano sytuację, w której kobieta wykupiła receptę na semaglutyd (Ozempic, Wegovy) lub liraglutyd (Saxenda) w okresie osiem tygodni przed pierwszym dniem ostatniej miesiączki lub osiem tygodni po nim. To 16 tygodni, w których kobieta może jeszcze nie wiedzieć o ciąży, a u zarodka zaczynają się tworzyć najważniejsze narządy. Takich ciąż było 529.
Badacze sprawdzali m.in. poród przed 37. tygodniem, stan przedrzucawkowy, cukrzycę ciążową, bardzo duże dziecko względem wieku ciążowego, martwe urodzenie i problemy z łożyskiem. W analizie uwzględnili wiek matki, BMI, palenie, miejsce zamieszkania, wykształcenie oraz to, czy kobieta już wcześniej chorowała na cukrzycę.
Co wykazały wyniki
Na pierwszy rzut oka kobiety z receptami na te leki miały więcej powikłań. Po uwzględnieniu innych czynników większość zależności przestała jednak być istotna statystycznie. Pozostało jedno: poród przedwczesny u kobiet, którym przepisano lek z powodu cukrzycy. Szanse na taki poród były o 70 proc. wyższe przy liraglutydzie i o 84 proc. wyższe przy semaglutydzie niż u kobiet bez ekspozycji. U kobiet stosujących te same leki z powodu nadwagi czy otyłości takiego związku nie stwierdzono.
Autorzy wiążą to z samą cukrzycą. Jak wskazała dr Kathrine Hviid, pierwsza autorka pracy: „sugeruje to, że to choroba podstawowa, czyli cukrzyca, a nie lek, może napędzać tę zależność”.
Ograniczenia badania
- Badanie było obserwacyjne, więc wskazuje na powiązania, ale nie dowodzi przyczyny.
- Dane opierały się na wykupionych receptach. Nie wiadomo na pewno, czy kobiety faktycznie przyjmowały leki, choć autorzy zakładają, że przy wysokiej cenie zwykle tak było.
- Grupa narażona była stosunkowo niewielka w porównaniu z całością próby.
Badacze podkreślają, że wyniki nie uzasadniają zmiany obecnych zaleceń, według których leki z tej grupy (agoniści receptora GLP-1) należy odstawić na osiem tygodni przed planowaną ciążą. Nie dowodzą też, że są one bezpieczne w ciąży. Ich bezpieczeństwo nadal nie zostało potwierdzone.
Co to oznacza dla czytelniczek w Polsce
Leki z tej grupy są dostępne także w Polsce i w innych krajach UE, a ich popularność rośnie. Badanie dotyczy Danii, ale pytanie jest uniwersalne: co zrobić, gdy ciąża wyjdzie na jaw dopiero po kilku tygodniach stosowania leku. Praktyczny wniosek jest ostrożny. Kobieta planująca ciążę powinna omówić to z lekarzem prowadzącym jeszcze przed odstawieniem antykoncepcji. Jeśli zorientuje się, że jest w ciąży, a przyjmowała taki lek, powinna się skontaktować z lekarzem, zamiast wpadać w panikę.
Szczególnie ważne jest to dla osób z cukrzycą. Nie należy odstawiać leczenia na własną rękę, bo źle kontrolowana cukrzyca sama zwiększa ryzyko powikłań położniczych. Autorzy komentarza do badania, dr Yeyi Zhu i dr Monique Hedderson z Kaiser Permanente, zwracają uwagę, że warto zadbać o wyrównanie glikemii przed ciążą i w jej trakcie. Zalecenia dla konkretnej pacjentki zawsze powinien ustalić lekarz.
Źródło: ScienceDaily – „Study of 750,000 pregnancies reveals a surprising twist about Ozempic and Wegovy”